توصیه منابع معتبر این است که در دوران بارداری از مصرف آشواگاندا خودداری شود و در دوران شیردهی نیز مصرف نشود. دلیل اصلی این توصیه، نبود اطلاعات کافی درباره ایمنی آشواگاندا برای جنین و شیرخوار است. در بارداری، بعضی منابع همچنین به نگرانی درباره احتمال اثر بر بارداری اشاره می کنند؛ اما این نگرانی به معنای اثبات قطعی آسیب در هر فرد یا هر مقدار مصرف نیست.
آشواگاندا با نام گیلاس زمستانی نیز شناخته می شود و به شکل کپسول، قرص، پودر، عصاره و گاهی ترکیبات چندگیاهی عرضه می شود. طبیعی بودن یا گیاهی بودن این فرآورده ها به معنی بی خطر بودن آن ها در بارداری و شیردهی نیست. ترکیب و غلظت محصولات نیز می تواند متفاوت باشد؛ بنابراین نمی توان ایمنی یک نوع محصول را به همه محصولات دیگر تعمیم داد.
این مقاله درباره ایمنی عمومی است و جایگزین ارزیابی پزشک، ماما یا داروساز نیست. اگر باردار هستید، برای بارداری برنامه ریزی می کنید یا به نوزاد شیر می دهید، پیش از مصرف هر فرآورده حاوی آشواگاندا با متخصص سلامت مشورت کنید.
چرا درباره آشواگاندا در بارداری احتیاط می شود؟
داده های باکیفیت درباره مصرف آشواگاندا در زنان باردار محدود است. برای بررسی ایمنی یک مکمل در بارداری، پژوهشگر باید پیامدهایی مانند سلامت مادر، رشد جنین، زایمان و عوارض احتمالی را ارزیابی کند. چنین شواهدی برای آشواگاندا به اندازه ای در دسترس نیست که بتوان مقدار یا مدت مصرف ایمن تعیین کرد.
در برخی منابع، احتمال اثر نامطلوب بر بارداری مطرح شده است. دفتر مکمل های غذایی موسسه ملی سلامت آمریکا گزارش می دهد که بعضی متخصصان به دلیل گزارش هایی درباره احتمال سقط خودبه خودی، مصرف آشواگاندا را در بارداری توصیه نمی کنند. همان منبع به اختلاف در تفسیر بخشی از گزارش های قدیمی اشاره می کند؛ بنابراین باید میان «نگرانی ایمنی» و «اثبات قطعی رابطه علت و معلولی» تفاوت گذاشت. با وجود این عدم قطعیت، رویکرد احتیاطی همچنان پرهیز از مصرف آشواگاندا در بارداری است.
مهم است بدانیم که نبود شواهد کافی برای اثبات آسیب، معادل اثبات بی خطر بودن نیست. وقتی اطلاعات کافی درباره پیامدهای مصرف برای جنین وجود ندارد، نمی توان صرفا با تکیه بر سابقه استفاده سنتی یا تبلیغ فروشنده، محصول را در بارداری ایمن دانست.
آیا آشواگاندا در سه ماهه اول، دوم یا سوم فرق می کند؟
در حال حاضر شواهد قابل اتکایی وجود ندارد که نشان دهد آشواگاندا فقط در یک سه ماهه خطر دارد یا مصرف آن در سه ماهه دیگر بی خطر است. به همین دلیل، توصیه کلی منابع معتبر این است که در تمام دوران بارداری از مصرف آن خودداری شود، مگر آنکه پزشک در شرایط مشخص توصیه دیگری داشته باشد.
سه ماهه اول دوره مهمی از رشد جنین است، اما این به تنهایی اجازه نمی دهد خطر آشواگاندا را به یک بازه محدود کنیم. به همین ترتیب، نباید فرض کرد که در ماه های پایانی بارداری مصرف مکمل حتما بی خطر است. برای آشواگاندا مقدار، فرم یا سه ماهه ای که ایمن بودن آن به طور مشخص ثابت شده باشد، تعیین نشده است.
اگر در دوره بارداری محصولی مصرف کرده اید، نام مکمل، عکس برچسب، مقدار مصرف، تاریخ شروع و زمان آخرین نوبت را یادداشت کنید. این اطلاعات به پزشک یا ماما کمک می کند ارزیابی دقیق تری انجام دهد. از قطع یا شروع داروهای تجویزی و از انجام اقدام های خودسرانه برای جبران مصرف مکمل پرهیز کنید.
آشواگاندا در شیردهی؛ آیا وارد شیر مادر می شود؟
اطلاعات منتشرشده درباره عبور ترکیبات آشواگاندا به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد کافی نیست. پایگاه کتابخانه ملی پزشکی آمریکا گزارش می دهد که تجربه منتشرشده ای درباره مصرف Withania یا آشواگاندا در دوران شیردهی وجود ندارد و توصیه می کند از آن پرهیز شود، به ویژه هنگام شیردهی به نوزاد تازه متولدشده یا نوزاد نارس. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا نیز توصیه می کند آشواگاندا در دوران شیردهی مصرف نشود.
بنابراین نمی توان درباره مقدار انتقال به شیر، مدت ماندگاری ترکیبات در بدن یا پیامد آن برای نوزاد پاسخ قطعی داد. نامشخص بودن این موارد یعنی مادر و پزشک نمی توانند خطر را با اطمینان اندازه گیری کنند. تا زمانی که داده کافی فراهم نشده، پرهیز از مصرف انتخاب محتاطانه تری است.
گاهی آشواگاندا در ترکیب با گیاهان دیگر برای افزایش شیر مادر تبلیغ می شود. به یک بررسی کوچک از ترکیب چند گیاه اشاره می کند، اما آن بررسی برای اثبات اثر افزایش شیر قابل اتکا نبوده است؛ زیرا طراحی آن کنترل کافی نداشته و آشواگاندا تنها جزء محصول هم نبوده است. در نتیجه، این گزارش را نباید مدرکی برای موثر یا ایمن بودن آشواگاندا به عنوان شیرافزا تلقی کرد.
آیا پودر، کپسول، قرص یا پاستیل آشواگاندا ایمن تر است؟
هیچ فرم خوراکی آشواگاندا را نمی توان صرفا به دلیل شکل مصرف، در بارداری یا شیردهی ایمن تر دانست. کپسول ممکن است مقدار مشخص تری از عصاره داشته باشد و پودر ممکن است از بخش های متفاوت گیاه تهیه شده باشد؛ اما این تفاوت ها به تنهایی ایمنی برای جنین یا نوزاد را ثابت نمی کنند.
در محصولات مختلف ممکن است نوع عصاره، بخش گیاه، روش استانداردسازی و مقدار ترکیبات فعال متفاوت باشد. بعضی فرآورده ها نیز آشواگاندا را با گیاهان، ویتامین ها یا مواد دیگری ترکیب می کنند. در چنین مواردی ارزیابی هر جزء لازم است و نمی توان محصول را فقط بر اساس نام اصلی آن بررسی کرد.
برچسب «طبیعی»، «ارگانیک»، «اصل» یا «استانداردشده» نیز پاسخ پرسش مربوط به بارداری و شیردهی نیست. این عبارت ها اگر درست و مستند باشند، ممکن است درباره منبع یا کیفیت محصول اطلاعاتی بدهند؛ اما به معنی انجام پژوهش بالینی کافی درباره ایمنی آن برای بارداری یا شیرخوار نیستند. اگر مادر باردار یا شیرده هستید، توصیه کلی درباره پرهیز از آشواگاندا شامل قرص، کپسول، پودر، عصاره و ترکیبات چندگیاهی حاوی آن می شود.
اگر در دوران بارداری آشواگاندا مصرف کرده ام چه کار کنم؟
اگر پس از مصرف آشواگاندا متوجه بارداری شده اید، مصرف آن را ادامه ندهید و برای ارزیابی فردی با پزشک یا ماما تماس بگیرید. دریافت یک یا چند نوبت مکمل به تنهایی ثابت نمی کند که به جنین آسیبی وارد شده است؛ از طرف دیگر، نمی توان بر اساس اطلاعات موجود ایمنی را هم تضمین کرد. بهترین اقدام، اطلاع رسانی دقیق و پرهیز از حدس و نگرانی بی پایه است.
هنگام تماس با متخصص، اطلاعات زیر را آماده کنید:
- نام تجاری و شکل محصول، مانند کپسول یا پودر
- فهرست ترکیبات درج شده روی بسته بندی
- مقدار مصرف در هر نوبت و تعداد نوبت ها
- تاریخ شروع و آخرین زمان مصرف
- سن بارداری هنگام مصرف
- داروها و مکمل های دیگری که استفاده می کنید
عکس واضح از برچسب محصول می تواند مفید باشد. پزشک بر اساس شرایط بارداری تصمیم می گیرد که آیا اقدام یا پیگیری خاصی لازم است. مکمل را برای «متعادل کردن اثر» با دارو یا گیاه دیگری ترکیب نکنید و خودسرانه آزمایش یا درمانی را آغاز نکنید.
اگر همزمان با بارداری دچار خونریزی، درد شدید، غش یا علائم نگران کننده دیگری شده اید، با خدمات پزشکی فوری تماس بگیرید. این علائم باید از نظر پزشکی ارزیابی شوند و نباید بدون بررسی، به آشواگاندا نسبت داده شوند.
اگر هنگام شیردهی آشواگاندا مصرف کرده ام چه کنم؟
در صورت مصرف آشواگاندا هنگام شیردهی، مصرف نوبت های بعدی را تا مشورت با پزشک یا داروساز کنار بگذارید و اطلاعات محصول و زمان مصرف را ارائه دهید. در بیشتر موارد، تصمیم درباره ادامه مراقبت از نوزاد به نوع محصول، مقدار و زمان مصرف و وضعیت سلامت کودک بستگی دارد. مادر نباید بدون توصیه متخصص، شیردهی را قطع کند، شیر را دور بریزد یا به نوزاد درمانی بدهد.
اگر نوزاد نارس است یا در روزها و هفته های نخست پس از تولد قرار دارد، احتیاط اهمیت بیشتری دارد. به طور ویژه پرهیز از آشواگاندا را هنگام شیردهی به نوزاد تازه متولدشده یا نارس مطرح می کند، چون اطلاعات ایمنی در این گروه ها بسیار محدود است.
اگر در نوزاد تغییر قابل توجهی در بیداری، تغذیه یا حال عمومی مشاهده کردید، با پزشک کودک تماس بگیرید. این توصیه به معنای آن نیست که آشواگاندا حتما چنین عارضه ای ایجاد می کند؛ هدف، بررسی به موقع هر تغییر مهم در نوزاد است.
چرا مصرف آشواگاندا برای افزایش شیر مادر توصیه نمی شود؟
کم شدن شیر مادر دلایل گوناگونی دارد و نمی توان آن را با مصرف یک گیاه به طور قابل اعتماد برطرف کرد. مشکلات مکیدن یا گرفتن پستان، دفعات شیردهی، وضعیت جسمی مادر، برخی داروها و شرایط نوزاد می توانند در تولید یا دریافت شیر نقش داشته باشند. بررسی علت با کمک پزشک، ماما یا مشاور شیردهی معمولا از شروع یک مکمل نامشخص مفیدتر است.
در مورد آشواگاندا، اطلاعات بالینی کافی برای تعیین اثربخشی و ایمنی آن به عنوان شیرافزا وجود ندارد. گزارش یک ترکیب چندگیاهی که در آن آشواگاندا هم وجود داشته، مدرک معتبر برای اثبات افزایش شیر محسوب نمی شود.
اگر درباره کمبود شیر نگران هستید، بهتر است وزن گیری نوزاد، دفعات دفع، شیوه تغذیه و وضعیت گرفتن پستان توسط متخصص بررسی شود. هیچ مکمل گیاهی را برای افزایش شیر شروع نکنید، مگر اینکه متخصص با توجه به شرایط مادر و نوزاد آن را بررسی کرده باشد.
آیا عوارض عمومی آشواگاندا در بارداری و شیردهی اهمیت دارد؟
در پژوهش هایی که روی بزرگسالان غیر باردار انجام شده، بعضی افراد عوارضی مانند ناراحتی معده، اسهال، تهوع یا خواب آلودگی گزارش کرده اند. موارد نادری از آسیب کبدی نیز در ارتباط با مکمل های آشواگاندا گزارش شده است. اطلاعات مربوط به ایمنی مصرف طولانی مدت هم محدود است. این شواهد درباره همه افراد یا همه محصولات نتیجه یکسانی نمی دهد، اما نشان می دهد گیاهی بودن مکمل دلیل کافی برای بی خطر دانستن آن نیست.
مرکز NCCIH همچنین به احتمال تداخل آشواگاندا با برخی داروها، از جمله داروهای تیروئید، داروهای فشار خون و دیابت، داروهای آرام بخش، ضد تشنج و داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی اشاره می کند. اگر برای بیماری زمینه ای دارو مصرف می کنید، پزشک یا داروساز باید از مصرف مکمل آگاه باشد.
این تداخل ها اهمیت ویژه ای دارند، چون مادر ممکن است در بارداری یا پس از زایمان داروهای تجویزی مصرف کند. خودسرانه داروی تجویزی را قطع نکنید و برای جایگزین کردن آن با مکمل نیز اقدام نکنید.
جمع بندی: آشواگاندا در بارداری و شیردهی مجاز است؟
بر اساس اطلاعات معتبر در دسترس، در دوران بارداری از آشواگاندا استفاده نکنید و هنگام شیردهی نیز آن را مصرف نکنید، مگر اینکه متخصص درمانی با در نظر گرفتن وضعیت مشخص شما توصیه ای متفاوت ارائه کند. این توصیه احتیاطی است؛ داده های کافی برای تعیین یک مقدار یا شکل مصرف ایمن برای جنین و شیرخوار وجود ندارد.
اگر پیش از آگاهی از بارداری یا در دوران شیردهی آشواگاندا مصرف کرده اید، نگران شدن به تنهایی کمکی نمی کند و یک نوبت مصرف نیز آسیب قطعی را ثابت نمی کند. مصرف را ادامه ندهید، مشخصات محصول و مقدار مصرف را یادداشت کنید و با پزشک، ماما یا داروساز مشورت کنید. برای افزایش شیر یا کنترل استرس و اختلال خواب نیز مکمل را جایگزین ارزیابی و مراقبت پزشکی نکنید.
سوالات متداول درباره آشواگاندا در بارداری و شیردهی
۱. اگر فقط یک بار در بارداری آشواگاندا خورده باشم، خطری برای جنین دارد؟
یک نوبت مصرف به تنهایی نشان نمی دهد که آسیبی رخ داده است؛ اما نمی توان ایمنی را نیز از راه دور تضمین کرد. مصرف را ادامه ندهید و نام محصول، مقدار و زمان مصرف را به پزشک یا ماما بگویید تا در صورت نیاز راهنمایی فردی دریافت کنید.
۲. مصرف آشواگاندا در شیردهی برای افزایش شیر مجاز است؟
توصیه منابع معتبر، پرهیز از آشواگاندا هنگام شیردهی است. اطلاعات درباره ایمنی آن برای نوزاد محدود است و شواهد موجود برای اثبات اثر شیرافزایی کافی نیست. درباره کمبود شیر با پزشک، ماما یا مشاور شیردهی مشورت کنید.
۳. آیا پاستیل یا پودر آشواگاندا در بارداری از کپسول ایمن تر است؟
خیر؛ مدرکی وجود ندارد که پاستیل یا پودر آشواگاندا را در بارداری ایمن تر از کپسول نشان دهد. در بارداری و شیردهی، به جای انتخاب یک شکل دیگر، از مصرف همه فرآورده های حاوی آشواگاندا پرهیز کنید و برای پرسش های مربوط به محصول مشخص با متخصص مشورت کنید.